Parece trabalinguas —«ecoloxía trófica da comunidade bentónica intermareal»— pero é o título que un fotógrafo puxo ás súas imaxes na sección Las Fotos de los Lectores de La Vanguardia, e o escenario elixido non pode ser máis nuestro: a confluencia do río Sar co Ulla, a pouca distancia da desembocadura na ría de Arousa, á altura de Pontecesures.
Que significa tanto tecnicismo? Ecología é a parte da bioloxía que estuda como se relacionan os seres vivos entre si e co seu medio. Trófica vén do grego trophḗ (alimentación) e fala das cadeas alimentarias: alguas → pequenos invertebrados → peixes → garzas ou corvos. Cando entran moitas especies nesa relación, xa non hai cadea senón rede trófica. A comunidade bentónica é o conxunto de organismos que viven sobre o fondo dun medio acuático ou dentro del, e intermareal refírese á vida que transcorre entre a pleamar e a baixamar.
Por que aquí as mareas son tan importantes? Na costa atlántica galega o nivel do mar sobe e baixa entre tres e catro metros en cada ciclo, e ese efecto súbese río arriba: o Ulla é navegable desde o Atlántico, atravesando a ría de Arousa, ata o propio Pontecesures. Cando a baixamar deixa ao descuberto o fondo, o lodo convértese nun auténtico festín alimentario: poliquetos e outros vermes, pequenos crustáceos, moluscos, cangrexos, larvas de insectos, algas e materia orgánica en descomposición. Unos viven sobre o sedimento e outros enterrados nel, e repártense os papeis: filtradores, ramoneadores, detritívoros e depredadores.
As aves, cume da rede. Coa marea baixa moitos filtradores deteñen a súa actividade, pero activanse os depredadores móbiles: as aves costeiras. Actúan como depredadores tope desta rede intermareal e controlan de arriba abaixo a comunidade do fondo, precisamente cando a retirada da auga expón os lodazais e deixa os invertebrados sen protección. Coa marea alta, o fluxo trófico marinho retómase.
O autor fixo as primeiras imaxes desde un espigón rocoso xusto onde o Sar, máis estreito, entrega as súas augas a un Ulla de entre 180 e 200 metros de ancho. En resumo: unha rede de alimentación dinámica e complexa que se estrutura ao ritmo das mareas, e que se pode observar case desde casa.
