Cando o meu amigo Xosé Manuel Eirís marchou a ese lago inmenso.
Cabeza Quiles, en imaxe de arquivo remitida por el mesmo, asinando unha obra .
A TÍTULO PÓSTUMO | Este é o derradeiro artigo escrito por Fernando Cabeza Quiles para La Voz de Carballo | Escoito alá no alto o son afastado dunha zanfona (…) Eu ben sei que son sinais.
Coñecín o polifacético artista e fino cantautor Xosé Manuel Eirís cando el xa non estaba firme, significado que tivo en orixe a palabra enfermo, igual a ‘non firme’. Malia a súa doenza, que ao principio só coñeciamos e intuíamos, á parte da súa familia, uns poucos íntimos, seguiu practicando a vida —agás nos lóxicos momentos de medo e de desasosego— con solvencia e mesmo con entusiasmo. Nunha ocasión presentoume ao seu amigo o compositor e tamén cantautor Amancio Prada, a derradeira vez que este actuou no desaparecido cine Rega. Despois do concerto do célebre intérprete berciano fomos cear ao finado restaurante Bergantiños, onde tamén compartimos mesa, viandas e conversación con Carmen Martín Gaite, amiga de Amancio, que musicou algúns textos da escritora. Recordo que Xosé Manuel Eirís, todo corazón e xenerosidade, lle espetara, tratando de beneficiarme: «Este es Fernando Cabeza Quiles, también escribe», ao que un servidor, daquela un home novo, sen obra publicada, lle contestou, medio avergoñado, ou avergoñado e medio: «Solo soy un escribidor», resposta que lle fixera moita graza á escritora salmantina, unha das figuras máis importantes das letras hispánicas do século XX.
Aínda que Xosé Manuel seguía enfermando e estaba cada vez menos firme, aceptou —era un excelente fotógrafo— facer as fotografías do meu primeiro libro, Os nomes de lugar, e unha madrugada saímos de Carballo. El provisto da súa cámara e eu levando ás miñas costas unha gran preocupación e sentido de culpabilidade por ter embarcado o xa daquela bastante tocado Xosé Manuel naquela viaxe que ía ser longa.
Despois de varias paradas, eu sempre ao volante e Xosé Manuel tratando de descansar, seguimos percorrendo Galicia naquel incruento safari fotográfico no que os animais era paisaxes. Recordo que sobre as dúas da tarde chegamos ao val de Quiroga, que naquela primavera estaba pletórico de flores e desprendía un agradable recendo a tomiño. Perante aquela panorámica, chea de vida, beleza e enerxía, o meu amigo, que era un home extremadamente sensible, reviviu, recuperación que se fixo máis ostensible despois de comermos (el dúas) unhas enormes costeletas nunha casa de comidas de estrada que descubrimos grazas a un numeroso grupo de camións aparcados á beira da calzada.
O «long-play» de Xosé Manuel Eirís «Ese lago inmenso» .
Se cando chegamos ao val de Quiroga Xosé Manuel remontou, ao arribármonos ás Médulas case levitou coa contemplación, dende o miradoiro de Orellán, dos fermosos picos, conos vermellos ou médulas da antiga mina de ouro romana. Logo de inmortalizar coa cámara a grande explotación aurífera abandonada, asaltamos, coma se fósemos dous nenos travesos, unha cerdeira chea de saborosas e bonitas cereixas e eu, cando vin a cara de gozo e satisfacción do meu amigo, comprendín que a viaxe pagara a pena.
Uns meses despois, o non firme ou enfermo tivo que ser hospitalizado. Un servidor, que o visitaba a cotío, lamentou non estar o día que o fixo Amancio Prada, quen, como despedida, lle murmurou baixiño ao seu moribundo amigo no oído a canción Campanas de Bastabales.
A pouco tempo Xosé Manuel Eirís finou e un servidor escribiu, cos ollos enchidos de bágoas, unha necrolóxica que denominei Xosé Manuel Eirís marchou a ese lago inmenso, título do seu derradeiro long play que me regalou e que aínda conservo. Dende aquela, cando volvo ás Médulas, furto unha cereixa e miro o ceo. Sempre vexo, aínda que o día estea nubrado, un lago inmenso e escoito alá no alto o son afastado dunha zanfona. Eu ben sei que son sinais que me envía o meu amigo finado
Nota do autor deste texto, Fernando Cabeza Quiles | Este é un resumo dos 63 relatos que aparecen no meu libro «Defuntos e santos inocentes». Nel recordo ao meu amigo defunto X. M. Eirís uns días de que Amancio Prada volva cantar en Carballo [farao o vindeiro 8 de maio, no 50.º aniversario do seu disco «Rosalía de Castro».
Nota da redacción | Este artigo foi enviado a comezos desta semana por Fernando Cabeza Quiles para a súa publicación en La Voz de Carballo hoxe, domingo 3 de maio. Sobrecollidos pola súa inesperada morte antonte, sexa esta publicación unha homenaxe en memoria da súa calidade humana e literaria. Nacido no 1953 en Ponferrada, Fernando Cabeza Quiles levaba decenios asentado en Carballo. Era, pois, carballés. Docente xubilado e prolífico escritor, seguirá sendo sempre toda unha referencia en materia de toponimia. Faleceu antonte, venres, en Carballo, aos 73 anos, cando practicaba o seu deporte preferido, o ciclismo.
La Voz de Galicia
